Kwas foliowy – źródła, funkcje w organizmie, objawy niedoboru

Data

Kwas foliowy – źródła, funkcje w organizmie, objawy niedoboru

Kwas foliowy, czyli witamina B9 najczęściej kojarzony jest z ciążą. Ma ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka i zapobieganiu wadom cewy nerwowej. Nie oznacza to jednak, że mężczyźni lub kobiety, które nie planują ciąży, nie powinny dbać o jego prawidłową podaż z żywności, a w określonych sytuacjach nie wspomagać się suplementacją. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są główne funkcje kwasu foliowego, jego źródła oraz jak poradzić sobie z jego niedoborom. 

Kwas foliowy – rola w organizmie

Kwas foliowy, inaczej witamina B9 to ogólna nazwa określająca naturalnie występujące w żywności foliany. Jest to bardzo szeroka grupa związków. Dodatkowo pod tą nazwą, kryje się również tzw. syntetyczny kwas foliowy, który obecny jest w większości suplementów, ale nie znajdziemy go w produktach spożywczych. 

Foliany, czyli aktywna forma, możliwa do przyswojenia przez organizm pełni wiele istotnych funckji:

  • bierze udział w przemianach aminokwasowych, syntezie białek i nukleotydów,
  • warunkuje prawidłowy metabolizm homocysteiny, zapobiegając jej nadmiernemu stężeniu (hiperhomocysteinemia zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, neurodegeneracyjnych, niepłodności),
  • bierze udział w procesie krwiotworzenia,
  • wpływa na prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka.

Zapotrzebowanie na foliany różni się w zależności od wieku i stanu fizjologicznego. Zgodnie z normami żywienia opracowanymi dla populacji Polski, zalecane dzienne spożycie na foliany wynosi:

  • dzieci w wieku do 3 lat: 150 ug/d
  • dzieci w wieku 10-12 lat: 300 ug/d
  • dorośli: 400 ug/d
  • kobiety w ciąży: 600 ug/d
  • kobiety karmiące piersią: 500 ug/d

Zapotrzebowanie na foliany wzrasta również u osób palących papierosy, nadużywających alkoholu oraz z chorobami przewodu pokarmowego np. celiakią, SIBO, chorobą Leśniowskiego-Crohna, czy wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Co ważne, również przyjmowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej może powodować znaczące niedobory folianów w organizmie. 

Kwas foliowy – kiedy suplementować?

Suplementacja folianów zalecana jest w następujących sytuacjach:

  • kobiety w wieku rozrodczym planujące ciążę (400 ug/d),
  • kobiety w ciąży (400-800 ug/d),
  • kobiety karmiące piersią (600-800 ug),
  • cukrzyca typu 1 lub 2,
  • przyjmowanie metforminy, leków przeciwpadaczkowych, 
  • stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej, 
  • otyłość,
  • stan po operacji bariatrycznej,
  • przewlekłe choroby przewodu pokarmowego. 

Wybierając suplementy należy zwrócić uwagę na to, czy występuje w nich aktywna forma kwasu foliowego. Najbardziej bioaktywną formą są formy zmetylowane np. metafolina (L-5-MTHF). Jest to szczególnie istotne dla osób z mutacją genu MTHFR, które genetycznie nie posiadają enzymów niezbędnych do metabolizmu kwasu foliowego. Szacuje się, że może to dotyczyć nawet 50% populacji. Ponieważ badania genetyczne nie są wykonywane rutynowo, dla bezpieczeństwa zalecam swoim pacjentom przyjmowanie głównie aktywnych folianów. 

Kwas foliowy – objawy niedoboru

Niedobory kwasu foliowego mogą objawiać się na wiele różnych sposobów. Dolegliwości, które mogą świadczyć o tym, że nie dostarczasz ich odpowiednich ilości to m.in.:

  • niedokrwistość megaloblastyczna, hiperhomocysteinemia,
  • objawy depresji, demencji,
  • osłabienie, męczliwość,
  • zaburzenia funkcji poznawczych. 

Nie tylko niedobory kwasu foliowego są niebezpieczne! Jego nadmiar, wynikający z nieprawidłowo dobranej dawki suplementacyjnej może zwiększać ryzyko chorób nowotworowych, insulinooporności oraz wywierać negatywny wpływ na wątrobę. Mimo że jest wiele wskazań do suplementacji, podejdź do tego racjonalnie. 

Źródła kwasu foliowego

W jakich produktach występuje kwas foliowy? Poznaj jego najlepsze źródła: 

  • wątróbka,
  • nabiał (sery twarogowe, camembert, jaja),
  • nasiona roślin strączkowych,
  • ciemnozielone warzywa liściaste (szpinak, rukola, jarmuż, brokuły, szparagi, brukselka),
  • buraki, boćwina,
  • orzechy arachidowe, migdały. 

Podsumowanie

Witamina B9, kwas foliowy to szerokie pojęcia obejmujące wszystkie foliany występujące w żywności oraz suplementy kwasu foliowego. Odgrywa istotną rolę w procesie krwiotworzenia, pracy układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Istnieje wiele wskazań do suplementacji folianów, jednak należy do niej podchodzić rozsądnie. Zarówno niedobory, jak i nadmiary mogą mieć swoje konsekwencje. 

Więcej
artykułów

Zapisz się

Make an appointment

kod bezpieczeństwa:
security code
Proszę wpisać kod zabezpieczający:

Wyślij (Submit)