Hipoglikemia reaktywna – dieta

Hipoglikemia reaktywna – jak leczyć i co jeść?

Czym jest hipoglikemia reaktywna i jak jej zapobiec? Poznaj najczęstsze przyczyny hipoglikemii poposiłkowej i dowiedz się, w jaki sposób sobie z nią poradzić. 

Co to jest hipoglikemia reaktywna? 

Hipoglikemia (niedocukrzenie) to stan, w którym stężenie glukozy we krwi spada poniżej wartości fizjologicznych, czyli poniżej 70 mg/dl (<3,9 mmol/l). Dość skomplikowanym i często budzącym wiele obaw oraz wątpliwości rodzajem hipoglikemii, jest hipoglikemia reaktywna idiopatyczna. Nazywana jest także hipoglikemią z odbicia, hipoglikemią poposiłkową lub spontaniczną. Jest to stan, w którym dochodzi do obniżenia stężenia glukozy we krwi od 2 do 5 godzin po posiłku bez żadnej, uchwytnej przyczyny. Hipoglikemii reaktywnej  towarzyszą charakterystyczne objawy, które ustępują krótko po podaniu węglowodanów. Potencjalnymi czynnikami wyzwalającymi hipoglikemię reaktywną są:

  • zbyt wysokie i zbyt późne wydzielanie insuliny,
  • wysoka wrażliwość tkanek na insulinę,
  • zaburzone wydzielanie GLP-1, GIP, glukagonu, czyli substancji regulujących glikemię i insulinemię,
  • przyśpieszone opróżnianie żołądka,
  • przyczyny psychologiczne, czynniki emocjonalne.

Hipoglikemia reaktywna występuje głównie u osób młodych w wieku od 20 do 40 lat, częściej u kobiet niż u mężczyzn. Obserwuje się ją u pacjentów doświadczających dużego stresu, zmęczenia, przepracowania i napięcia emocjonalnego, a także tych, którzy mają za sobą próby redukcji masy ciała. Cechą charakterystyczną osób z hipoglikemią reaktywną jest również nieregularne spożywanie posiłków i pomijanie śniadań. 

Objawy hipoglikemii reaktywnej

Hipoglikemia reaktywna daje wiele różnych objawów. Kiedy poziom glukozy spada poniżej 70 mg/dl można zaobserwować m.in.:

  • niepokój, 
  • drżenie rąk, 
  • nerwowość, 
  • wzrost ciśnienia, 
  • bladość,
  • potliwość,
  • nudności,
  • głód.

Spadki glikemii poniżej 50 mg/dl mogą dawać również poważniejsze objawy neurologiczne, jednak u pacjentów z hipoglikemią reaktywną występuje to stosunkowo rzadko.

Hipoglikemia reaktywna w sporcie

Warto wspomnieć również o hipoglikemii reaktywnej w sporcie, która jest częstym problemem u sportowców zawodowych i amatorów. Powstaje ona w sytuacji, kiedy “peak”, czyli największe stężenie insuliny wydzielanej po posiłku nałoży się w czasie z rozpoczęciem aktywności fizycznej. Mięśnie potrzebują glukozy do pracy i “wyłapują” ją z krwioobiegu, co w połączeniu z działaniem insuliny, może doprowadzić do hipoglikemii. Dzieje się to najczęściej wtedy, kiedy posiłek zostanie spożyty ok. 1 h przed wysiłkiem. Hipoglikemia reaktywna nie wpływa bezpośrednio na wydolność, ale bardzo pogarsza samopoczucie sportowca. 

Jak więc zapobiec hipoglikemii reaktywnej w sporcie? 

  • należy unikać węglowodanów na 1-1,5 h przed rozpoczęciem treningu, meczu, czy innej aktywności sportowej,
  • dobrze sprawdzić może się spożycie większej porcji węglowodanów, ponieważ ich wchłanianie będzie trwać zdecydowanie dłużej i nawet jeśli peak insuliny nałoży się w czasie z rozpoczęciem aktywności i wychwytem glukozy przez mięśnie, wciąż będą one uwalniane z przewodu pokarmowego do krwioobiegu, 
  • można rozważyć spożywanie węglowodanów tuż przed rozpoczęciem wysiłku np. ok. 15 minut przed lub już w trakcie rozgrzewki. 

Co ważne, podczas aktywności glikemia może spadać do niskich wartości nawet u osób zdrowych (bez hipoglikemii reaktywnej) i nie dawać żadnych objawów. W praktyce ilość i czas podaży węglowodanów w okolicy około treningowej należy zawsze dopasować indywidualnie do zawodnika. 

Hipoglikemia reaktywna – dieta

Jaka dieta będzie najlepsza przy hipoglikemii reaktywnej? Poznaj najważniejsze zalecenia, które pomogą Ci uniknąć hipoglikemii poposiłkowej i zadbać o stabilizację stężenia glukozy we krwi. 

  • Jedz regularnie, najlepiej 4-5 posiłków co 3-4 godziny. Nie pomijaj śniadań. To jeden z najczęstszych błędów i czynników sprzyjających występowaniu hipoglikemii reaktywnej. 
  • Zadbaj o równy rozkład węglowodanów w ciągu dnia. Oznacza, to że w każdym posiłku, powinny być obecne jego źródła. Unikaj sytuacji, w których jeden posiłek będzie bogaty w węglowodany, a pozostałe będą miały charakter wyłącznie białkowo-tłuszczowy. 
  • Posiłki powinny zawierać wszystkie makroskładniki tzn. węglowodany, białka i tłuszcze, a także błonnik. 
  • Unikaj głodzenia, omijania posiłków, zbyt długich przerw pomiędzy nimi, a także bardzo niskokalorycznych diet. 
  • Stosuj słodziki zamiast cukru. Dobrze sprawdzi się np. ksylitol, czy erytrytol. 
  • Wyeliminuj słodkie napoje i soki. 

W diecie osób z hipoglikemią reaktywną jest białko.  Spowalnia trawienie, tempo opróżniania żołądka (dzięki czemu uwalnianie glukozy do krwioobiegu i wyrzut insuliny nie są tak gwałtowne) oraz zwiększa uczucie sytości. Co więcej, jest substratem do glukoneogenezy, czyli procesu biochemicznego, w wyniku którego glukoza produkowana jest m.in. z aminokwasów. 

Warto jednak wspomnieć, że niektóre rodzaje białek, w szczególności te bogate w leucynę, mogą powodować istotne wyrzuty insuliny. Dotyczy to głównie odżywek białkowych, białka serwatkowego, chudego nabiału. Dlatego do posiłków warto dodawać też tłuszcze, które stabilizują glikemię, a odżywki białkowe stosować wyłącznie wtedy, kiedy jest to absolutnie niezbędne. 

Osoby z hipoglikemią reaktywną, często obawiają się spożywania owoców, nie ma jednak ku temu przeciwwskazań. Owoce zawierają fruktozę, która na  jednym z etapów biochemicznych przekształcana jest we fruktozo-1-fosforan. Związek ten zwiększa aktywność enzymu glukokinazy, który odpowiada za przemianę glukozy do glikogenu w wątrobie. Dzięki temu, większa ilość glukozy jest magazynowana w wątrobie, a nie uwalniania do krwioobiegu, co skutkuje bardziej wyrównaną glikemią. 

Aby nie doprowadzić do hipoglikemii reaktywnej należy unikać przede wszystkim:

  • obfitych posiłków spożywanych wieczorem po całym dniu ograniczania jedzenia,
  • posiłków zawierających dużo węglowodanów i cukrów,
  • alkoholu, 
  • posiłków ubogich w białko,
  • cukru, słodkich napojów, słodyczy, żywności wysokoprzetworzonej.

Podsumowanie

Hipoglikemia reaktywna, zwana też hipoglikemią z odbicia lub poposiłkową polega na spadku stężenia glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl w ciągu 2-5 godzin po spożyciu posiłku. W celu stabilizacji glikemii i zapobieganiu hipoglikemii reaktywnej bardzo ważna jest regularność posiłków i ich odpowiednia kompozycja polegają na uwzględnieniu wszystkich makroskładników oraz błonnika. Niezbędna jest indywidualizacja zaleceń, ponieważ każda osoba, może nieco inaczej reagować na ten sam produkt lub posiłek.

Zapisz się

Make an appointment

[CP_APP_HOUR_BOOKING id="1"]